Tiếng Chim Việt
Tin Nóng :
Bài Mới

Đăng bởi BTV VANEWS on Thứ Tư, ngày 04 tháng 5 năm 2016 | 17:21

Ông Donald Trump gần như chắc thắng trong cuộc đua giành đề cử

Ông Donald Trump gần như đã trở thành ứng viên tổng thống của đảng Cộng hòa Mỹ sau chiến thắng tại tiểu bang Indiana.

Ứng viên Ted Cruz đã phải tuyên bố kết thúc chiến dịch giành đề cử của mình.

Ông Trump, người không được nhiều đảng viên từ chính phe Cộng hòa yêu mến, nay không còn khó khăn gì để giành 1.237 phiếu ủng hộ.

Đây sẽ là chiến thắng ngỡ ngàng của vị doanh nhân mà ít ai cho là nghiêm túc khi ông bắt đầu vận động tranh cử hồi năm ngoái.

Trong khi đó về phía đảng Cộng hòa ông Bernie Sanders đã thắng bà Hillary Clinton tại bang Indiana.

Ông Sanders thua bà Clinton về số phiếu tổng thể, nhưng sau chiến thắng này ông tuyên bố cuộc đua còn tiếp diễn.

"Phe Clinton cho là tất cả đã xong xuôi. Họ đã sai lầm."

Dừng tranh cử

Các cố vấn của ông Cruz đã nhắm bang Indiana là niềm hy vọng lớn nhất để ngăn ông Trump giành đề cử

Các cố vấn của ông Cruz đã nhắm bang Indiana là niềm hy vọng lớn nhất để ngăn ông Trump giành đề cử.

Ông Cruz tuyên bố: "Với tâm trạng nặng nề, nhưng vẫn lạc quan vô bờ bến, chúng tôi dừng chiến dịch tranh cử".

"Chúng tôi đã nỗ lực hết sức, nhưng các cử tri đã chọn con đường khác," ông Cruz nói với những người ủng hộ ở bang Indiana.

Anthony Zurcher, phóng viên BBC News tại Indianapolis phân tích:

Ted Cruz và chiến dịch #NeverTrump đã vận dụng tất cả những gì họ có để ngăn Donald Trump ở bang Indiana nhưng không có hiệu quả.

'Tình huống chưa từng có'

Trong những ngày tới, những thành viên đảng Cộng hòa sẽ phải cân nhắc khi ông Trump trở thành ứng viên đại diện đảng. Một số người sẽ tuyệt vọng. Những người khác sẽ miễn cưỡng chuyển sang ủng hộ Hillary Clinton.

Đó sẽ là tình huống chưa từng có trong lịch sử chính trị hiện đại của Hoa Kỳ.

Trước đó, ông Cruz gọi Trump là "kẻ dối trá" và 'không thích hợp để trở thành tổng thống'.

Donald Trump (trái) và Ted Cruz

Ông cảnh báo Hoa Kỳ sẽ "rơi vào vực thẳm" nếu cử tri bầu cho ông Donald Trump.

Ông phát biểu sau khi ông Trump ám chỉ cha của ông Cruz liên quan người giết Tổng thống John F Kennedy.

Căng thẳng xảy ra trong bối cảnh bang Indiana sắp bỏ phiếu cho vòng bầu cử sơ bộ.

Nếu Donald Trump chiến thắng ở Indiana, rất có thể cuộc đua trong đảng Cộng hòa kết thúc.

Ông Cruz công kích ông Trump hôm thứ Ba, gọi vị tỉ phú là "phi luân", "nói dối hết thuốc chữa", "trùm tán gái".

Đáp lại, ông Trump nói: "Ted Cruz là ứng viên tuyệt vọng cố cứu vãn chiến dịch thất bại."

Ted Cruz và chiến dịch #NeverTrump đã vận dụng tất cả những gì họ có để ngăn Donald Trump

"Không lạ khi ông ta dùng chiến thuật thường gặp đao to búa lớn mà chẳng ai tin."

Trong phỏng vấn với Fox News, ông Trump nêu ra câu chuyện gần đây được báo lá cải National Enquirer đăng.

Tờ này đăng tấm hình mà họ nói chụp lúc cha ông Ted Cruz, Rafael Cruz, đứng cạnh kẻ ám sát Kennedy, Lee Harvey Oswald.

Chiến dịch của ông Ted Cruz gọi bài báo đó là "thêm một chuyện rác".

Tờ National Enquirer đã tuyên bố ủng hộ ông Trump làm tổng thống.

Về phía đảng Dân chủ, Bernie Sanders được trông đợi đánh bại Hillary Clinton ở bang Indiana.

Ông thua bà Clinton về tổng số đại biểu nhưng sau chiến thắng này, ông nói với hãng AP: "Những người vận động cho bà Clinton cho rằng chiến dịch này đã ngã ngũ nhưng họ đã nhầm".

BBC

Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Thường Vạn Toàn bắt tay với Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam Phùng Quang Thanh tại cửa khẩu Chi Ma, ngày 29/3/2016.
Ông bà cha mẹ Việt Nam thường căn dặn con cháu từ lúc vào tuổi trưởng thành hãy chọn bạn mà chơi, vì bạn bè tốt xấu có thể ảnh hưởng đến cả cuộc đời. Với dân Việt ta, lời dặn này thật chí lý. Ta có kẻ láng giềng khổng lồ ở phương Bắc; tên Trung Quốc to lớn, đông đảo, ăn to nói lớn, bụng đầy mưu mô thâm độc đối với các nước láng giềng. Ta đã bị ông ‘’bạn vàng’’ đó cai trị hàng ngàn năm, qua hàng chục cuộc chiến tranh của nhà Hán, nhà Minh, nhà Thanh, nhà Cộng, xương hai bên đã chất cao như núi, máu hai bên đã chảy thành sông.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ (1954), biên giới Việt - Trung rộng mở với cổng mang tên Hữu nghị quan đẹp đẽ. Khi Chu Ân Lai ghé qua đền thờ Hai Bà Trưng giữa Hà Nội, dâng hương tạ tội với nước ta về việc các triều đại Trung Hoa đã từng xâm lược nước Việt hiền hòa và mến khách, người ta tưởng đâu cử chỉ này là dấu hiệu của sự chấm dứt vĩnh viễn số phận Bắc thuộc mấy ngàn năm. Ai ngờ đó chỉ là một vở kịch rẻ tiền.

Chẳng bao lâu, ông ‘’bạn vàng phương Bắc‘’ đã tặng cho Việt Nam những món quà quý nhớ đời. Đó là nhát chia cắt đau đớn Bắc - Nam ở vỹ tuyến 18 qua đèo Hải Vân do Mao Trạch Đông- Lưu Thiếu Kỳ- Chu Ân Lai cùng Khrushchev – Molotov đạo diễn và gò ép Hồ Chí Minh - Võ Nguyên Giáp - Phạm Văn Đồng phải tuân theo, phục vụ cho uy danh Trung Quốc đại cường vừa xuất hiện bất ngờ trên trường quốc tế được có vài năm (từ 1949). Quà quý của ông bạn vàng được tới tấp gửi sang VN tới tấp. Sách Cẩm nang Cải cách Ruộng đất, Chính sách Trăm Hoa đua nở, Chiến công Thượng Cam linh, cổ vũ cho chiến thuật biển người không được tính toán... dẫn đến cải cách ruộng đất tận diệt địa chủ kháng chiến, chôn sống ‘’phú nông yêu nước’’, loại bỏ trí thức, văn nghệ sỹ đòi tự do trong Nhân văn - Giai phẩm, tiêu diệt “bọn xét lại tay sai làm tình báo cho Nga Xô”... Rồi kéo dài cuộc chiến Bắc - Nam không hạn độ. Càng nhiều thanh niên VN bị mất mạng thì đất nước ta càng phải phụ thuộc vào đại bá đại cường.

Nhân vụ cá tôm cua hến lớn nhỏ chết la liệt tấp vào các bãi biển từ Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên đến Bình Thuận, Khánh Hòa, xuống tận Cà Mâu, Phú Quốc... hiện nay mà không tìm ra nguyên nhân, thủ phạm, chúng ta nên nhìn lại bao nhiêu mưu đồ phá hoại kinh tế, phá hoại đời sống dân ta mấy chục năm gần đây đã có ai tìm ngay nguyên nhân để chỉ tận mặt, day tận trán đâu. Vậy mà ngay cả những em bé cũng biết nguyên nhân của thảm họa này là gì. Chỉ cần có một chút khôn ngoan, sáng suốt là rõ.

Ai là kẻ đã xui nhau đi vào các làng bản Cao Bằng, Lạng Sơn, Lai Châu thu mua hết sừng trâu sừng bò, móng trâu móng bò với giá cao gấp đôi thị trường, gây ra nạn thiếu trâu bò, khiến chúng ta phải nhập trâu bò từ Vân Nam, Quảng Tây, và nhập hàng loạt máy kéo nhỏ rẻ từ Quảng Châu sang? Ai đã cử thương lái xuống tận Bắc Giang, Bắc Ninh thu mua hết rễ hồi, gốc sả? Rồi các vụ thu mua với giá cao lá khoai lang, lá cây bình mác và, kỳ quái nữa là việc tìm mua râu ngô non, cau non , cam sành non.., vào tận Hà Giang mua hết mầm thảo quả quý hiếm… Ở miền Nam cũng kỳ quái không kém, thương lái đến Mỹ Tho, Cần Thơ, Bạc Liêu, Sóc Trăng thu mua lá mảng cầu, quả dừa non, hoa thanh long non, mua lá điều khô... Một thời chúng đi lùng mua với giá cao đỉa và ốc bươu vàng, đến khi ốc bươu sinh đẻ khắp nơi thì bị ế, gây ra tai họa môi trường mấy năm liền. Một dạo ở Lâm Đồng chung cho người đi lùng tìm thu mua tiêu hạt lép, trái cam non, trái dừa non, sầu riêng non, chanh non, khiến các mùa sau cây thưa lá, thưa hoa, hết quả, phải chặt đi trồng lại hết. Còn nhớ hồi 1996, 1997, dân Tàu đổ xô sang Yên Bái, Lào Cai, Quảng Ninh lùng mua mèo, lớn nhỏ mua tất, thế là hai năm sau chuột đầy đồng đầy nhà phá hoại mùa màng kho thóc lúa vô kẻ. Ở Đà Lạt đã có âm mưu thu mua hết các loại hoa hồng là đặc sản vùng này, may mà các nhà chơi hoa đã kịp thời ngăn chặn, giữ và nhân các giồng hoa hồng và phong lan quý hiếm, không để mai một, tuyệt giống. Ở các tỉnh ven biển thường có cáp quang, thế là thương lái Tàu xuất hiện thu mua ‘’phế liệu với giá cao’’, chẳng mấy chốc cáp bị đứt, nhôm, sắt, đồng không cánh mà bay, đường liên lạc xa gần trắc trở, ngắt quãng, có khi hỏng vĩnh viễn.

Vụ án lớn Formosa còn đang diễn tiến. Nhân dân Việt Nam đang như cá nằm trên thớt, chết dần chết mòn, kinh tế suy thoái, núi nợ phình to, tài chính kiệt quệ, y tế suy đồi, giáo dục bất cập, đạo đức băng hoại, xã hội hỗn loạn, bọn tội phạm ách hại người yêu nước. Nay là cả vùng đồng bằng sông Cửu Long màu mỡ đang kêu cứu tuyệt vọng. Hai phía Đông Tây đều gặp đại nạn, trong khi nội địa từ Bắc vào Nam bọn bành trướng cắm chốt, đóng bản doanh khắp nơi, suốt giải đồng bằng ven biển lên khắp vùng biên giới phía Bắc và Tây nguyên. Chúng lập làng Tàu, thị trấn Tàu, khu kinh tế Tàu, quán ăn Tàu, cửa hàng bách hóa Tàu, nhà nghỉ, khách sạn Tàu.

Ta phải đối phó như thế nào? Bộ Chính trị đâu rồi? Hội đồng quốc phòng đâu rồi? Quân Ủy Trung Ương đâu rồi? Ban An ninh Quốc phòng của Thường trực Quốc hội đâu rồi ? Tên lửa, máy bay, xe tăng, tàu ngầm để làm gì? Đặc công để làm gì? Hay chỉ có tướng trẻ Lê Mã Lương, phó Đô đốc Lê Kỳ Lâm của Hải quân, tướng Đồng Sỹ Nguyên, tướng Nguyễn Trọng Vĩnh lên tiếng.

Nhân dân Việt Nam có lòng yêu nước được hun đúc qua hàng ngàn năm, có truyền thống chiến thắng bành trướng phương Bắc. Nay lại có thể liên minh với sêu cường dân chủ Hoa Kỳ, các nước Liên Âu, Úc, Ấn Độ và Nhật Bản cùng Úc châu nữa, thì sẽ là một liên minh bách chiến bách thắng.

Đúng vào lúc nguy cấp này Tổng thổng Barack Obama đến chìa bàn tay thân thiện sẵn sàng liên minh. Bộ Chính trị không dược e dè, do dự. Chỉ cần các ủy viên Bộ Chính trị có đôi mắt sắc sảo một chút, nhìn rõ Bắc Kinh đang ở thế chiến lược bấp bênh, kinh tế lao đao, nội bộ chia rẽ, thế quốc tế cô lập, các đường ra biển đều tắc nghẽn, để kêu gọi nhân dân nhất tề đứng dậy chống bành trướng, quyết bảo vệ Tổ quốc và nhân dân.

Đó là câu trả lời chung cho các hiểm họa tới tấp đến từ phương Bắc đầu Xuân này: họa chết cá, chết người dọc ven biển miên Trung, họa bức tử đồng bằng sông Cửu Long, họa ô nhiễm vì chất độc bô xít sẽ lan truyền trên Tây nguyên, họa quan chức tham nhũng có dã tâm bán nước, bán hầu hết hạ tầng cơ sở theo giá rẻ mạt qua Mật ước Thành Đô.

Bùi Tín
Blog VOA

Người biểu tình cầm biểu ngữ phản đối công ty Formosa gây ô nhiễm dẫn tới vụ cá chết ở Hà Tĩnh.
Vụ cá chết hàng loạt tại miền Trung và phát biểu gây sốc của ông Giám đốc đối ngoại nhà máy thép Formosa Hà Tĩnh Chu Xuân Phàm rằng “vì không phải được cả hai nên phải lựa chọn, hoặc là nhà máy thép, hoặc là cá tôm” không chỉ đặt ra câu hỏi về trách nhiệm và đạo đức của Formosa, mà còn gây ra những hoài nghi về năng lực lãnh đạo, quản lý của những người chịu trách nhiệm về khu liên hợp Formosa Hà Tĩnh.

Cá nhân tôi, xin nhấn mạnh rằng, phát ngôn về việc “chọn thép hay chọn cá tôm” của ông Chu, nếu tạm gác qua các lý thuyết về đạo đức học, thì về cơ bản không sai về mặt kinh tế học. “Cái đuôi của con cáo Formosa”, như đã nói trong bài trước, bị lộ, rằng họ đến Việt Nam để họ kiếm thép, kiếm tiền chứ không phải để ủy mị, sướt mướt trước con cá, con tôm hay ngay cả… con người. Đạo đức trong làm ăn kinh doanh là một phạm trù rất khó cân đo đong đếm và gây nhiều tranh cãi, càng hiếm (nếu như muốn nói là không) có nước nào quy định một cách đơn giản về đạo đức kinh doanh trong luật. Thế nên, nếu Formosa chứng minh quy trình sản xuất, xả chất thải của họ không sai, chuyện cá tôm chết là chuyện bình thường mà ai cũng biết, đặc biệt là lãnh đạo chính quyền đặt bút ký vào bản chấp thuận cũng đã biết và chấp nhận đánh đổi, thì họ chẳng sợ ai cả vì họ không trái luật.

Nói nôm na, bạn đi cho người ta thuê một mảnh vườn để họ trồng cây ăn trái, và chấp nhận cho người thuê dùng phân bón hóa học nhiều để đạt năng xuất cao mà không thỏa thuận hay quy định về hàm lượng, thì khi mảnh đất bạc màu vì tác động của phân hóa học, bạn không có lý do nào để bắt bẻ người thuê cả. Tuy nhiên, chuyện Formosa đúng hay sai luật thì còn chờ kết quả điều tra của nhà chức trách; điều quan trọng là dựa trên sự đã rồi và những phát ngôn từ phía đại diện Formosa, có nhiều vấn đề phải bàn về trách nhiệm của các nhà lãnh đạo.

Thứ nhất, tôi thấy người Việt Nam hay nhắc nhau rằng “con dại thì cái phải mang”, tức con cái có lỗi thì cha mẹ cũng liên đới trách nhiệm. Chưa cần biết mọi sự ra sao, chính quyền Việt Nam quản lý Formosa có sai sót gì hay không trong quá trình hoạch định, phân tích và quản lý dự án Formosa, thì việc để xảy ra nạn cá chết kinh hoàng ảnh hưởng đến hàng ngàn người dân, kinh động dư luận, gây thiệt hại nghiêm trọng đến thủy hải sản và môi trường, thì chính người lãnh đạo phải tự thấy xấu hổ và có trách nhiệm dù có mang về cho đất nước hàng triệu USD mỗi năm. Ở nhiều nước, nếu xảy ra các tình trạng tương tự, có khi lãnh đạo còn phải lên tiếng nhận trách nhiệm và xin từ chức, vừa để dân khoan hồng, vừa để người có tài và có tâm vào cuộc.

Thứ hai, phải tiến hành các cuộc điều tra để truy trách nhiệm về sự việc đáng tiếc này, dù mọi chuyện đã rồi. Điều tra đó bao gồm cả việc điều tra các đánh giá về tác động môi trường, lưu ý đến các vấn đề ai là người làm và chịu trách nhiệm báo cáo? Nội dung báo cáo đúng hay sai? Quy trình soạn thảo, nghiên cứu và đánh giá đúng hay không? Những gì diễn ra trong thực tiễn có đúng như đánh giá tác động môi trường? Quan trọng không kém là sự đánh giá này có được công khai minh bạch để đông đảo người dân được biết, để trù liệu và tính toán hay không, hay là chỉ có vài ba người hay một vài nhóm lợi ích nào đó (nếu có) biết? Dù không có căn cứ nhưng người ta có quyền hoài nghi tính trung thực, chính xác và độ minh bạch cần thiết của sự đánh giá tác động môi trường, không chỉ vì kiểm chứng phát ngôn gây sốc của đại diện Formosa, mà còn để truy vấn nếu có dấu hiệu phạm tội, không ngoại trừ các tội cố ý đánh giá sai về tác động môi trường của dự án, hoặc che giấu, thiếu minh bạch về các thông tin cho thấy tác động tiêu cực không thể chấp nhận của dự án này đối với môi trường.

Thứ ba, phải rà soát lại các dự án của tập đoàn đầy tai tiếng Formosa. Như tôi từng viện dẫn thông tin báo chí, khu liên hợp Formosa Hà Tĩnh chỉ là một trong số rất nhiều dự án quy mô lớn mà Formosa đã đầu tư vào Việt Nam từ chục năm nay. Một số công ty khác như Formosa Taffeta Đồng Nai, Formosa Taffeta Việt Nam (chuyên về dệt - nhuộm) Formosa Gear (sản xuất linh kiện cơ khí)... đều có quy mô vốn cũng như doanh thu lên đến cả trăm triệu USD. Nhất thiết phải ra soát lại các bản đánh giá tác động môi trường của các dự án này, tránh để một trường hợp tương tự xảy ra, chưa biết ở đâu; và rồi lại có một ông giám đốc đối ngoại của công ty này đăng đàn phát biểu “ngông cuồng” tương tự, có thể là “phải đổi không khí lấy nhiệt điện” hay phải đổi lấy thứ gì đó gắn bó với dân mình hàng trăm, ngàn năm tới để lấy cái lợi trước mắt.

Chưa tính đến những vấn đề đúng sai trong quá trình quản lý của các ngành, các cá nhân có thẩm quyền và chức năng, thì vụ cá chết hàng loạt và phát ngôn gây căm phẫn của lãnh đạo Formosa cho thấy tầm nhìn còn hạn chế của một bộ phận lãnh đạo. Không chỉ riêng về các vụ bê bối của Formosa, mà bên cạnh đó là các dự án nhiệt điện, boxit, hay các dự án tương tự tại Việt Nam thường gây ra tai họa môi trường. Tôi hoài nghi về năng lực đánh giá và tầm nhìn của những người lãnh đạo khi bắt tay cùng những đối tác như Formosa, hay việc cho phép các công ty có triết lý đổi môi trường lấy lợi nhuân như Formosa vào hoạt động mà không quản lý hết được, để gây ra nhiều vụ tai tiếng có hậu quả nghiêm trọng. Một nhà lãnh đạo có tầm và có tâm phải nhìn thấy rằng cá không phải chỉ là những sản vật có giá trị bán ra không bằng thép, mà nó còn là biểu tượng hay biểu hiện của một xã hội đang phát triển bền vững, ít nhất là trong hàng trăm năm tới; phải nhìn thấy rằng những nguy cơ kinh hoàng, có thể gây hỗn loạn xã hội nếu môi trường bị phá hủy để đổi lấy tiền; phải biết rằng sinh kế của người dân không phải là thép, mà là biển, là muối, là môi trường du lịch, hơn nữa là niềm tin về sự sống và môi trường sống đang ổn định, an toàn, chứ không phải đang bị đe dọa.

Chẳng ai bán rẻ môi trường, và thậm chí rằng người ta còn phải đổ tiền để giúp môi trường phát triển. Tôi lại phải mượn lời của Mỹ nhân ngư để nói rằng dù có nhiều tiền, nhưng không có không khí sạch, nước sạch thì cũng chả thể nào sống được. Kẻ nào trên đời này, đánh đổi cá tôm và cả vùng biển để lấy thép họa chăng là những kẻ thiếu đạo đức, thiếu lương tâm. Kẻ nào làm lãnh đạo mà cho phép điều ấy diễn ra cũng gây tội ác không kém. Mong rằng trong giới cầm quyền Việt Nam không tồn tại - hoặc nếu có thì phải nghiêm khắc trừng trị - những kẻ vừa không có tâm, vừa không có tầm như vậy!

Cao Huy Huân
Blog VOA

Người dân ở Việt Nam xuống đường biểu tình tại Hà Nội, tố cáo công ty Formosa hủy hoại môi trường, gây ra vụ cá chết hàng loạt tại các tỉnh miền Trung Việt Nam, ngày 1/5/2016.

Chính quyền của Tổng thống Obama sẽ lên tiếng về bản kiến nghị giúp điều tra vụ cá chết làm điêu đứng người dân miền trung, trong khi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc quyết tâm “truy tìm thủ phạm”.

Tính tới tối 3/5, có hơn 138.000 người đã ký vào bản thỉnh nguyện thư kêu gọi chính phủ Mỹ làm rõ thảm họa khiến hàng trăm người xuống đường ở Hà Nội và TP HCM hôm 1/5, đặt chính quyền vào thế khó.

Con số trên lớn hơn nhiều so với con số tối thiểu 100.000 chữ ký để Nhà Trắng phải lên tiếng.

Trong bản kiến nghị đăng trên trang web “We the People” của Nhà Trắng một người ký tắt là T.N. hôm 26/4 viết rằng "chúng tôi – người dân, đề nghị chính phủ liên bang Mỹ hỗ trợ người dân Việt Nam bằng cách cung cấp đánh giá độc lập về tác động môi trường của nhà máy thép [Formosa]. Chúng tôi cũng đề nghị Tổng thống Obama nêu vấn đề này với chính phủ Việt Nam trong chuyến thăm vào tháng Năm".

  “Chúng tôi không còn tin vào sự công tâm, khách quan của các cơ quan chuyên môn của chính phủ Việt Nam, cho nên chúng tôi rất muốn có một sự giúp đỡ của các cơ quan độc lập từ bên ngoài, đặc biệt là của chính phủ Mỹ. Đương nhiên, khi tôi ký vào đấy thì tôi rất mong nhận được sự phản hồi tích cực từ Nhà Trắng.

Blogger Lê Anh Hùng nói
Khi được hỏi lý do vì sao lại ký vào một bản kiến nghị gửi cho một quốc gia nằm cách Việt Nam nửa vòng trái đất, blogger Lê Anh Hùng cho VOA Việt Ngữ biết:

“Chúng tôi không còn tin vào sự công tâm, khách quan của các cơ quan chuyên môn của chính phủ Việt Nam, cho nên chúng tôi rất muốn có một sự giúp đỡ của các cơ quan độc lập từ bên ngoài, đặc biệt là của chính phủ Mỹ. Đương nhiên, khi tôi ký vào đấy thì tôi rất mong nhận được sự phản hồi tích cực từ Nhà Trắng.

Các nhà quan sát cho rằng việc người Việt kêu gọi Mỹ giúp đỡ cho thấy sự tin tưởng nhiều hơn của người dân đối với quốc gia cựu thù.

Lời kêu gọi này được nêu lên trong bối cảnh Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama chuẩn bị tới thăm Việt Nam vào cuối tháng này.

Chưa rõ là người đứng đầu Nhà Trắng có lên tiếng đề cập đến thỉnh nguyện thư này khi công du Việt Nam hay không.

Thỉnh nguyện thư trên trang web "We the People" của nhà trắng, kêu gọi chính phủ Mỹ giúp điều tra vụ cá chết làm điêu đứng người dân ở miền Trung Việt Nam.
Cuối năm 2014, khi Trung Quốc đưa giàn khoan dầu 981 vào vùng biển Việt Nam tuyên bố là thềm lục địa của mình, người Việt cũng đã đăng kiến nghị trừng phạt Trung Quốc trên trang web của Nhà Trắng với hơn 139,000 chữ ký, và đã được chính quyền của ông Obama hồi đáp.

Trong khi đó, nhà hoạt động xã hội Ngô Duy Quyền cho biết ông đã xuống đường hôm 1/5 ở Hà Nội để “bày tỏ sự phản đối với sự im lặng và những tuyên bố vòng vo, né tránh, không nhất quán của các cấp lãnh đạo” Việt Nam.

Về kiến nghị gửi trên trang web của Nhà Trắng, ông nhận xét.

“Kiến nghị kêu gọi chính phủ Mỹ giúp điều tra thì tôi cho rằng có vẻ như nó hơi viển vông một chút. Tất nhiên đây cũng là một cách để vận động, kêu gọi sự quan tâm của công luận. Tôi nghĩ rằng việc này bản thân chúng ta, người dân ở trong nước, có rất nhiều cách để chúng ta kêu gọi chính quyền phải điều tra, phải minh bạch, công khai. Chúng ta có cách gây áp lực, ví dụ như xuống đường biểu tình chẳng hạn.”

Ông Quyền nói thêm rằng cho tới khi “những kẻ gây hại cho môi trường, cho người dân chưa được tìm ra thì sự bày tỏ thái độ sẽ chưa dừng lại”.

Cùng ngày với cuộc xuống đường của người dân, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc đã có chuyến thăm làm việc với các địa phương bị ảnh hưởng do hải sản chết bất thường.

Theo báo chí trong nước, phát biểu tại Hà Tĩnh, ông Phúc yêu cầu sớm tìm ra giải đáp gây ra cá chết hàng loạt, và rằng “dù bất cứ cơ quan, tổ chức cá nhân nào vi phạm cũng không được bao che".

Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu sớm tìm ra nguyên nhân vụ cá chết hàng loạt.

Trong khi đó, hôm nay, tin từ trong nước dẫn lời đại diện của Bộ Tài Nguyên và Môi trường cho biết các nhà khoa học Đức, Mỹ, Israel sẽ giúp Việt Nam điều tra nguyên nhân cá chết hàng loạt, đánh giá hoạt động xả thải, chất lượng nước ở biển miền Trung, trong đó tập trung vào Vũng Áng.

  Một lần nữa chúng tôi nói rõ rằng việc tham gia cuộc biểu tình này là quyền của mọi người. Ông Sơn, theo chúng tôi được biết, cũng là một người hoạt động về dân chủ và tích cực đấu tranh cũng giống như ông Tam.Việc ông Sơn hay ông Tam tham gia thì đó là thể hiện quyền và nguyện vọng của họ."

Ông Đỗ Hoàng Điềm, Chủ tịch Đảng Việt Tân, nói

Nhiều nhà phân tích cho rằng vụ cá chết, rồi sau đó dẫn tới các cuộc biểu tình rầm rộ ở nhiều nơi, là một trắc nghiệm đối với tân chính phủ Việt Nam.

Cuộc xuống đường hôm 1/5 thu hút được hàng trăm người tham dự, và báo chí Việt Nam dẫn lời cơ quan điều tra đưa tin đã phát hiện “hai đối tượng là thành viên của các tổ chức như Con Đường Việt Nam và Việt Tân”.

Về cáo buộc này, ông Đỗ Hoàng Điềm, Chủ tịch Đảng Việt Tân, nói với VOA Việt Ngữ:

“Đối với chúng tôi, việc tất cả mọi người tham gia vào cuộc biểu tình tại Việt Nam vào ngày 1/5 là quyền và nghĩa vụ chung của mọi người. Trên tinh thần đó, nhiều người, anh chị em đảng Việt Tân ở trong nước cũng tham gia vào cùng với đồng bào để đi biểu tình. Mới đây, nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam đã bắt giữ hai người, một là ông Trương Minh Tam, và nếu tôi không lầm, thì tổ chức Con đường Việt Nam đã lên tiếng xác nhận ông Tam là thành viên của tổ chức này. Người thứ hai là ông Chu Mạnh Sơn thì họ nói rằng ông Sơn là người của tổ chức chúng tôi. Một lần nữa chúng tôi nói rõ rằng việc tham gia cuộc biểu tình này là quyền của mọi người. Ông Sơn, theo chúng tôi được biết, cũng là một người hoạt động về dân chủ và tích cực đấu tranh cũng giống như ông Tam. Việc ông Sơn hay ông Tam tham gia thì đó là thể hiện quyền và nguyện vọng của họ."

Ông Điềm cho biết đây không phải là lần đầu tiên Việt Nam “lôi chúng tôi vào” vì Việt Tân “gây khó khăn, tạo sự khó chịu” cho Hà Nội vì “từ nhiều năm qua, Việt Tân đã tham gia các cuộc biểu tình và hoạt động đấu tranh như thế.”

Chính quyền Việt Nam, thông qua báo chí nhà nước, nhiều năm qua gọi Việt Tân là “tổ chức khủng bố”, nhưng tổ chức bị cấm hoạt động ở trong nước luôn bác cáo buộc này.

Một số nguồn tin ở trong nước cho biết ông Chu Mạnh Sơn đã được thả hôm nay, nhưng VOA Việt Ngữ không thể kiểm chứng độc lập thông tin này.



Hình ảnh biểu tình vụ cá chết hàng loạt ở Việt Nam:



VOA

Có nghi vấn vụ thảm họa môi trường ven biển miền trung ở Việt Nam vừa qua là do nguyên nhân con người gây ra, nhà chức trách đang tiếp tục điều tra.

Nhận thức của người dân Việt Nam càng ngày càng rõ hơn về tác động của những nhà máy công nghiệp và đặc biệt là các nhà máy luyện kim, vì vậy Việt Nam phải rút ra bài học 'không thể coi thường' hoặc 'hoàn toàn tin tưởng' những số liệu báo cáo tài liệu mà nhà công nghiệp - sản xuất tự cung cấp, theo quan điểm của một chuyên gia đúc và luyện kim của Việt Nam.

Bài học là không được 'lơ là kiểm soát' những vấn đề hệ trọng như tác động đến môi trường khi vận hành nhà máy, Kỹ sư Phạm Chí Cường, Chủ tịch Hội Khoa học, kỹ thuật đúc - luyện kim Việt Nam nói với BBC nhân sự cố môi trường làm cá chết hàng loạt ở một số tỉnh duyên hải miền Trung của Việt Nam mới đây, mà nguyên nhân có thể do con người trong quá trình sản xuất, sinh hoạt gây ra.

Mặt khác cần xem lại việc để cho các doanh nghiệp nước ngoài trong một số lĩnh vực đầu tư 'đặc thù' chiếm 100% vốn đầu tư, lại hoạt động hoàn toàn 'khép kín' làm cho nhà chức trách, cộng đồng, người dân không thể biết được họ có tôn trọng, gìn giữ môi trường hay không, vẫn theo chuyên gia.


  Người ta gọi công nghệ luyện kim là không thân thiện với môi trường. Cho nên buộc phải có rất nhiều biện pháp xử lý, thì mới chấp nhận được để thải ra ngoài môi trường

Ông Phạm Chí Cường
Hôm 02/5/2016, người cũng đồng thời là nguyên Chủ tịch của Hiệp hội Thép Việt Nam đã dành cho BBC một cuộc trao đổi, mà dưới đây là nội dung chính:

BBC: Trước hết ông có thể giải thích công nghệ không thân thiện với mội trường là như thế nào?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Chất thải ra từ nhà máy luyện kim dù nó ra khí, thì cũng phải xử lý nếu không những chất độc như CO, SO, NO rồi dioxin tu-ran, là những cái về mặt môi trường người ta phải giới hạn ở một mức độ nào an toàn người ta mới cho thải, buộc các nhà máy luyện kim phải xử lý, đấy là cái thứ nhất.

Thứ hai, nước thải ra chứa rất nhiều những kim loại nặng và những hóa chất độc hại, thậm chí cực hại như xianua và nhiều hóa chất khác. Cho nên, nếu như không xử lý thì cũng không được phép thải ra môi trường. Vì vậy, có rất nhiều biện pháp xử lý áp dụng ở rất nhiều những nước khác nhau, có người, người ta thu hồi và sản xuất hóa chất, người ta xử lý rất triệt để, xong rồi mới thải ra môi trường. Hay là có người, người ta đốt đi để phát điện chứ người ta không dám thải ra môi trường.

Những chất thải rắn cũng vậy, không phải là chất mà tất cả có thể được sử dụng vào đời sống bình thường. Vì thế, người ta gọi công nghệ luyện kim là không thân thiện với môi trường. Cho nên buộc phải có rất nhiều biện pháp xử lý, thì mới chấp nhận được để thải ra ngoài môi trường.

Xả trực tiếp ra biến?



BBC: Formosa được cho là có đường ống xả thải trực tiếp ra biển với độ dài 1.5 km, theo truyền thông của Việt Nam, theo ông trường hợp này có thể chấp nhận được hay không đối với phát triển kinh tế hài hòa và bền vững?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Đây là cái mà các phương tiên thông tin đại chúng đã lan truyền trong thời gian gần đây, sau khi sự cố về biển và cá chết tại các tỉnh miền Trung, cho nên người ta mới nghi ngờ rằng đường ống nước thải đó đã thải ra không qua xử lý vì đặt ngầm dưới biển.

Bây giờ Bộ trưởng Bộ Môi trường Việt Nam, ông Trần Hồng Hà có nói rằng là trong luật của Việt Nam, tất cả các chất thải ra môi trường, thải ra biển, thì phải buộc để trên mặt đất để người ta có thể kiểm tra bằng mắt và kiểm tra thường xuyên, chứ không để như thế là không được, là bởi vì như vậy người ta sẽ kiến nghị là phải đưa lên trên mặt đất.

  Tất cả các cơ quan quản lý và về mặt khoa học như chúng tôi là những người làm trong nghề, thì cũng không hề biết luận chứng đó người ta đã duyệt như thế nào, cho phép xây dựng ngầm dưới đất nó lại trái với luật của Việt Nam, bây giờ chúng ta mới biết được

Ông Phạm Chí Cường
Thì đây mới là một cái mà bây giờ mới công khai, chứ còn trước đây khi Formosa xây dựng đường ống nước thải này, thì hoàn toàn không biết vì đây là công trình 100% vốn nước ngoài. Và việc duyệt, thì Hội đồng duyệt của địa phương như thế nào, đánh giá tác động môi trường như thế nào mà cho phép xây dựng như vậy, thì tất cả các cơ quan quản lý và về mặt khoa học như chúng tôi là những người làm trong nghề, cũng không hề biết luận chứng đó người ta đã duyệt như thế nào, cho phép xây dựng ngầm dưới đất nó lại trái với luật của Việt Nam, bây giờ chúng ta mới biết được.

BBC: Ông đánh giá như thế nào về năng lực của địa phương, mà ở đây tỉnh Hà Tĩnh được cho là có thể đã 'đơn phương' thông qua báo cáo tác động môi trường và phương án xả thải của công ty luyện kim với quy mô như vậy?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Thực ra quá trình phê duyệt luận chứng kinh tế - kỹ thuật để cho phép Formosa xây dựng, đặc biệt là đánh giá tác động môi trường để cho phép luận chứng đó được thực thi, tôi không biết quá trình đã xảy ra như thế nào, họ đã thuê công ty tư vấn nào?

Bây giờ chắc là các cơ quan quản lý phải xem xét và phải thu thập lại để xem là những người đánh giá tác động môi trường ấy, là những chuyên gia ở những cơ quan nào, trình độ của họ ra sao, họ có cái gì khuyết điểm trong việc đã cho phép người ta làm trái luật Việt Nam. Bây giờ, chúng tôi mới biết là có chuyện như vậy và bây giờ các cơ quan quản lý Việt Nam đang làm, trong đó có cả những cơ quan về môi trường, cơ quan về an ninh đang làm việc ấy .

Formosa có kinh nghiệm?



BBC: Hiện tại ở Việt Nam đã có nhiều cơ sở, nhà máy luyện kim, trong đó chẳng hạn có khu công nghiệp Gang thép Thái Nguyên, tại sao lại cần có thêm công ty 100% vốn nước ngoài là Formosa?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Không, bởi vì ngành công nghiệp thép của chúng tôi, nhu cầu về thép hiện nay đang rất lớn, và Việt Nam mới phát triển công nghiệp thép trong vài chục năm nay thôi. Và thực ra từ năm 2005 trở đi thì ngành thép Việt Nam mới phát triển mạnh, và như vậy nhu cầu thép của Việt Nam cho nền kinh tế quốc dân còn lớn lắm, và đặc biệt Formosa trong luận chứng kinh tế - kỹ thuật, đang phải xem xét để sản xuất các cái mà Việt Nam chưa sản xuất được, mà trong đó thì cái chúng ta chưa sản xuất được là thép cuộn cán nóng.

  Khi họ được chấp nhận làm nhà máy luyện kim ở Việt Nam, thì Chủ tịch tập đoàn Formosa có nói với Việt Nam rằng là họ hoàn toàn không có kinh nghiệm gì về sản xuất thép. Cũng như trước đây họ làm plastic, những chất thuộc về sản phẩm hóa dầu, thì họ cũng không có kinh nghiệm

Ông Phạm Chí Cường
Thép cuộn cán nóng Việt Nam chưa có nhà máy nào sản xuất, vì vậy cho nên nằm trong quy hoạch phát triển chung của Việt Nam, thì vẫn mong muốn Việt Nam phải có nhà máy sản xuất cái đó và vì vậy cho nên đã kêu gọi đầu tư. Và Formosa, một công ty lớn của Đài Loan, đã làm và sản xuất sản phẩm này. Thế còn các nhà máy khác luyện kim của Việt Nam, chủ yếu sản xuất các sản phẩm thép cho xây dựng, tức là thép... dây để mà phục vụ cho xây dựng, còn thép cuộn cán nóng để phục vụ cho các ngành công nghiệp khác như là đóng tàu, hay là đóng ô tô, hay cho sản xuất các đồ gia dụng v.v... thì Việt Nam chưa có, cho nên vẫn phải kêu gọi đầu tư nước ngoài.

BBC: Công ty Formosa này ở Đài Loan có kinh nghiệm gì không về đúc - luyện kim..., nghe nói ở đây là một tập đoàn Plastic (nhựa) Formosa, thế thì họ có kinh nghiệm gì không để được mời vào Việt Nam và đội ngũ kỹ thuật, công nhân của họ là người Đài Loan hay người nước khác?Kỹ sư 

Phạm Chí Cường: Khi họ được chấp nhận làm nhà máy luyện kim ở Việt Nam, thì Chủ tịch tập đoàn Formosa có nói với Việt Nam rằng là họ hoàn toàn không có kinh nghiệm gì về sản xuất thép. Cũng như trước đây họ làm plastic, những chất thuộc về sản phẩm hóa dầu, thì họ cũng không có kinh nghiệm, nhưng vì họ có tiền họ có thể thuê chuyên gia về thép của nước ngoài để làm ở Việt Nam, cũng như họ làm những chất plastic ở nước họ.

Thế nhưng trong quá trình họ làm, họ cũng có cổ phần nhất định của công ty luyện kim lớn nhất của Đài Loan là China Steel là tham gia một cổ phần, tôi nhớ không chính xác lắm là 5 hay 10% gì đó vào trong vốn tham gia xây dựng nhà máy liên hợp của Formosa. Tức là họ sẽ tận dụng những chuyên gia của China Steel, công ty luyện kim, luyện thép lớn nhất của Đài Loan, để hỗ trợ họ về mặt kỹ thuật, và họ thuê các công ty xây dựng, trong đó của cả Trung Quốc và Hàn Quốc đến Việt Nam để xây dựng nhà máy này.

Ai thực sự đứng sau?

Đại diện lãnh đạo Formosa xin lỗi vì phát ngôn của một quan chức của công ty này gây bất bình trong công luận Việt Nam sau vụ cá chết hàng loạt.
BBC: Quốc Hội Việt Nam đã làm việc về Luật tiếp cận thông tin, ví dụ tiền, nhân công và công nghệ được lấy từ đâu đều có thể phải được công khai. Có ý kiến nói phía Đài Loan, tập đoàn Formosa không có nhiều kinh nghiệm lắm; đằng sau họ có thể Trung Quốc cung cấp cả vốn, cũng như công nghệ mà không phải hiện đại nhất thế giới, không thân thiện với môi trường nhưng giúp tối đa hóa lợi nhuận, bình luận của ông thế nào?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Tôi cho rằng bình luận đó là hơi sớm. Bây giờ, họ đang xây dựng giai đoạn một và sắp tới lò cao số một của họ mới chạy. Về mặt lò cao, bản thân Đài Loan cũng là nước phát triển luyện kim và xuất khẩu luyện kim khá lớn ở Nam Á, nên không nghi ngờ là họ không biết gì về công nghệ luyện kim truyền thống. Còn bản thân Formosa thì họ đã thuê China Steel là công ty luyện thép, kể cả về mặt góp vốn, thì họ cũng có trách nhiệm về kỹ thuật lẫn vận hành của nhà máy.

  Bản thân Formosa thì họ đã thuê China Steel là công ty luyện thép, kể cả về mặt góp vốn, họ cũng có trách nhiệm về kỹ thuật lẫn vận hành của nhà máy

Ông Phạm Chí Cường
Về xử lý về môi trường có lạc hậu hay không, thì tôi nghĩ là những cái bây giờ mới bắt đầu chuẩn bị vào lò cao và giai đoạn vừa rồi thì họ có chạy thử cán thép, họ cán thôi, thì tôi nghĩ nó chưa phải là toàn bộ nhà máy vận hành. Nếu như toàn bộ nhà máy vận hành, thì lúc ấy chúng ta ta mới có thể đánh giá được trình độ tiên tiến của họ đến mức như thế nào, so sánh với các nước và cái việc chúng ta kiểm tra môi trường họ đã làm tốt chưa, giống như là tất cả những gì đã nói ở trong luận chứng mà họ đã thực hiện có nghiêm túc hay không và việc kiểm tra, kiểm soát của chúng ta như thế nào.

Tôi nhớ lại kinh nghiệm về Vedan, cũng là 100% vốn ngoài của họ, họ đóng kín tất cả trong phạm vi nhà máy của họ, mình không kiểm soát được. Trên mặt đất thì có cái thải sau khi đã xử lý môi trường, thì sông Thị Vải. Thế nhưng họ có một đường ống ngầm để mà nếu không xử lý, đỡ tốn kém v.v..., thì họ cứ thải trực tiếp ra và vì vậy đến khi cá chết ở trên sông Thị Vải, lúc ấy chúng ta mới dò tìm ra được uẩn khúc trong việc xử lý mội trường của họ, họ đã không nghiêm túc xử lý như cái mà họ đã hứa với chúng ta hay là như cái đã thiết kế một cách công khai, để cho chúng ta có thể kiểm soát được, mà họ đã làm gian dối.

Trong việc kiểm soát đối với việc xả thải, tôi nghĩ rằng hiện nay, qua thông tin mà các Bộ đang làm, thì mới thấy là chúng ta hoàn toàn bị động, bởi vì họ lấy mẫu, rồi rất lâu chúng ta mới phân tích, mà mỗi một tháng một lần, hoặc là một vài lần, thì không thể nào mà biết được, bởi vì chuyện xả thải nó là thường xuyên, liên tục, 24/24 giờ, đấy là chưa kể những đợt xúc rửa của họ như họ nói, thì lúc ấy người ta phải dùng hóa chất rất nhiều, và trong đó những hóa chất gì, tác hại như thế nào với các sinh vật biển, thì nếu chúng ta không kiểm soát được, chỉ cần một ngày, hoặc vài tiếng mà họ thải ra, đã đủ chết cá ở vùng rộng lớn biển của chúng ta (Việt Nam) rồi.

Khó khăn tìm nguyên nhân

Hiện thiệt hại do vụ thảm họa môi trường biển ở miền Trung Việt Nam còn chưa được công bố con số chính thức và cuối cùng.
BBC: Nếu nghi ngờ nhà sản xuất thép gây ra nguồn xả thải cuối cùng được xác định 'là đúng', thì việc điều tra ngược 4-5 tuần như vậy có gặp khó khăn không? Về mặt kỹ thuật có khả thi hay không?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Tôi nghĩ rằng để một thời gian dài như thế mà chỉ phân tích nước, thì một người bình thường cũng có thể nghĩ rằng là nó không thể chính xác được đâu. Bởi vì một thời gian như thế nếu như người ta làm rồi, sau đó tác hại thì đã có rồi, sau đó dư luận bùng lên như thế, thì chắc là họ sẽ phải ngừng. Cả thời gian dài gần một tháng như thế thì nó hòa tan ra, nồng độ nó khác đi rồi. Mà cả biển Thái Bình Dương mênh mông như thế thì làm sao cái mẫu nó phản ánh đúng được nồng độ các hóa chất độc hại có nằm trong phạm vi cho phép hay không cho phép.

  Cũng còn có một cái nữa là phải bắt họ khai thật trung thực là những hóa chất họ nhập về, trong thời gian qua họ đã sử dụng như thế nào. Những cái đó chúng ta hoàn toàn kiểm soát được, nếu như các cơ quan của chúng ta muốn

Ông Phạm Chí Cường
Tôi cho rằng cái chạy chậm như thế, thì không thể nào phản ánh đúng tác hại của việc nếu như họ đã dùng các chất thải mà không không qua xử lý đã thải ra môi trường. Thế nhưng mà còn có những gì có thể phát hiện được không, tôi chắc là nếu chúng ta không có kinh nghiệm, như Thủ tướng nói, chúng ta có quyền thuê chuyên gia nước ngoài, thì họ có thể qua những cái mẫu xác của những con cá chết, qua những cái cặn còn đọng lại ở những đường ống xả thải, thì chúng ta cũng có thể lấy những mẫu đó, cùng với chuyện không phải chỉ có phân tích nước, mà tôi cho rằng không còn chuẩn xác nữa, thì chúng ta vẫn có thể phán đoán được nguyên nhân dẫn đến cá chết hàng loạt tại các bờ biển miền Trung như vừa qua.

Và cũng còn có một cái nữa là phải bắt họ khai thật trung thực là những hóa chất họ nhập về, trong thời gian qua họ đã sử dụng như thế nào. Những cái đó chúng ta hoàn toàn kiểm soát được, nếu như các cơ quan của chúng ta muốn, bởi vì trọng lượng họ đã dùng, họ đã dùng vào việc gì v.v... thì chúng ta hoàn toàn có thể làm được. Và tất cả những bằng chứng đó, thì chúng ta sẽ có thể có một kết luận thật là trung thực về hiện tượng dẫn đến cá chết ở các tỉnh miền Trung có phải do Formosa làm hay không. Đầy là theo suy nghĩ của cá nhân tôi.

BBC: Theo bài học từ việc xử lý chất thải của các công ty, dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài như Vedan, Bauxite Tây Nguyên, hay như trường hợp công ty Formosa đang vận hành mà đóng cửa kín hoàn toàn, Việt Nam liệu có cần thay đổi luật để dù là ai, công ty của nước ngoài hay Việt Nam, thì tại Việt Nam, nhà chức trách đều có quyền kiểm tra, giám sát để kiểm soát việc gìn giữ, tôn trọng môi trường một cách bình đẳng như nhau?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Tôi hoàn toàn thấy ý kiến đó chuẩn xác bởi vì anh đã hoạt động ở trên đất nước Việt Nam, dù anh là 100% vốn nước ngoài, thì không có cái gì phân cách, để cho anh có thể tránh được tất cả sự kiểm soát và đặc biệt những kiểm soát về môi trường, là những cái mà ảnh hưởng không những cho các phạm vi trong nhà máy mà ảnh hưởng rất là rộng tới tất cả cuộc sống, môi trường ở tất cả các tỉnh và những khu dân cư ở quanh khu vực đó; và thậm chí, nếu ra biển, thì hàng loạt các tỉnh mà có bờ biển trùng với nơi, vị trí đặt nhà máy như vậy.

Không thể có vùng cấm

Nhiều dự án, khu công nghiệp nước ngoài của Trung Quốc, hay Đài Loan v.v... tại Việt Nam hoạt động khép kín, đóng cửa, khiến giới chức địa phương cũng không thể tiếp cận.
Thế và tôi nghĩ là đã ở Việt Nam thì không có vùng cấm nào mà chính quyền Việt Nam không được vào, không được kiểm soát, đặc biệt những vấn đề có tính quan trọng như là vấn đề kiểm soát môi trường. Bởi vì Thái Nguyên cũng là một Công ty (gang thép) đã hoạt động đến gần 60 năm rồi, và tôi biết nó có những cái rất độc hại, thí dụ như là luyện (than) cốc, thì những chất khí, những chất thải lỏng ở nhà máy (than) cốc là rất độc. Ngay trong nhà máy, nếu công nghệ xử lý không tốt, thì ngay trong nội bộ nhà máy đó, các xưởng xung quanh bị ảnh hưởng rất khiếp và ảnh hưởng đến sức khỏe rất ghê gớm.

Thế thì đối với nhà máy lớn gấp bao nhiêu lần khu Liên hiệp Gang thép Thái Nguyên, thì lượng khí độc hại, rồi lượng chất thải nước độc hại, chất thải rắn, nếu như không xử lý tốt, thì sẽ ảnh hưởng rộng lớn và ảnh hưởng rất tác hại đến môi trường và trực tiếp đến đời sống của người dân.

  Tôi nghĩ là đã ở Việt Nam thì không có vùng cấm nào mà chính quyền Việt Nam không được vào, không được kiểm soát, đặc biệt những vấn đề có tính quan trọng như là vấn đề kiểm soát môi trường

Ông Phạm Chí Cường
Và vì vậy, tôi nghĩ phải bình đẳng, không có vùng cấm nào trong việc kiểm tra này. Và không thể tin tưởng một cách rất mù quáng, người ta nói như thế nào mình tin như thế. Kinh nghiệm của Formosa đã cho chúng ta một bài học cay đắng như thế nào...

Rằng là phải bí mật tìm hiểu thì mới biết rằng là họ (Vedan) đã gian dối trong xả thải ra sông Thị Vải và chỉ có dân phát hiện là cá chết không biết bao nhiều lâu rồi, và rồi rò tìm thế nào đó, thì mới bắt được là họ đã không xử lý mà xả thải trực tiếp ra sông, khi mà không có ai kiểm soát họ, ở đây là đóng gọn trong cái khung hàng rào nhà máy, chúng ta không thể biết được.

Thì đối với chuyện môi trường, qua kinh nghiệm này, chúng ta phải có quan trắc của riêng Việt Nam, đặt tại Formosa và quan trắc 24/24 giờ, ngoài việc kiểm soát của họ nối mạng với các cơ quan quản lý, kiểm soát của chúng ta (Việt Nam), thì chúng ta có quyền đặt một trạm kiểm soát chuyện đó ở trong khu vực nhà máy Formosa.

Muộn nhưng còn hơn không

Hiện nhà chức trách tiếp tục tìm nguyên nhân của vụ thảm họa, song dư luận Việt Nam đặt nhiều nghi vấn vào yếu tố do con người gây ra.
BBC: Muộn còn hơn không, ông có thể đưa ra vài lời khuyên tư vấn cho các nhà hoạch địch chính sách ở Việt Nam, đặc biệt là về mục tiêu phát triển bền vững?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Tôi nghĩ nhận thức của người Việt Nam càng ngày càng rõ hơn tác động môi trường của tất cả những nhà máy công nghiệp và đặc biệt là các nhà máy đặc thù như nhà máy luyện kim. Vì vậy tôi nghĩ rằng cái mà chúng ta có thể phải rút ngay ra kinh nghiệm từ bài học này, là không thể coi thường hoặc không thể quá tin tưởng vào những gì, những số liệu báo cáo, hoặc là những tài liệu mà người ta đã cung cấp cho chúng ta, mà chúng ta có đủ độ tin để mà có thể lơ là trong việc về mặt kiểm soát những vấn đề có tính hệ trọng như vấn đề tác hại môi trường khi vận hành nhà máy.

  Phải thấy rằng là dù có 100% vốn nước ngoài trong đó, thì tầm kiểm soát của chúng ta cũng không thể cho phép họ có thể hoàn toàn tự tung, tự tác mà chúng ta lơ là chuyện giám định, kiểm soát chặt chẽ của chúng ta

Ông Phạm Chí Cường
Vì vậy, đối với những nhà máy đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) như Formosa, thì rất nhiều người từng đặt vấn đề là anh để cho những khu có đặc thù quá rộng rãi như vậy, thì kiểm soát của địa phương, kiểm soát của các cơ quan quản lý của chúng ta, không thể lơ là được và cũng không thể để một vùng mà mang tính chất gọi là vùng cấm, để mà chúng ta không có được quyền kiểm soát.

Nhất thiết là trong những nhà máy đó, lớn lớn như vậy, ở nhiều nước, người ta sẽ không cho 100% vốn nước ngoài đâu. Vì bao giờ người ta cũng có một tỉ lệ nhất định, thậm chí có những nơi người ta nói là không cho nước ngoài quá 30%, như kiểu nhà máy luyện kim. Thế nhưng mà chúng ta đã cho đến 100% (vốn nước ngoài), mà không có một phần nào của chúng ta. Có nghĩa là chúng ta không tham gia được một chút nào về quản lý nhà máy đó, không biết họ làm gì, rồi sau này sản phẩm của họ phân phối ra như thế nào, họ sản xuất ra sản phẩm gì, các sản phẩm đó có cạnh tranh hay bóp nghẹt, bóp chết các sản xuất của người Việt Nam không? Hay là họ đã cung cấp những sản phẩm đó như thế nào, thì hoàn toàn chúng ta, vì 100% vốn nước ngoài, chúng ta không có được điều kiện như thế.

Thì đây cũng là một bài học, tôi cho là dù muộn còn hơn không, có nghĩa là những vai trò của người quản lý của chúng ta qua bài học này, phải thấy rằng là dù có 100% vốn nước ngoài trong đó, thì tầm kiểm soát của chúng ta cũng không thể cho phép họ có thể hoàn toàn tự tung, tự tác mà chúng ta lơ là chuyện giám định, kiểm soát chặt chẽ của chúng ta.

Ông Phạm Chí Cường là Chủ tịch Hội khoa học, kỹ thuật đúc, luyện kim Việt Nam, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam. Ông là một trong số 51 trí thức khoa học và công nghệ tiêu biểu từng được Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) tôn vinh vì các đóng góp cho các lĩnh vực khoa học, công nghệ và công nghiệp.

Quốc Phương
BBC

Sau vụ cá chết hàng loạt trước bờ biển miền Trung Việt Nam, các nguyên nhân gây ra vẫn còn chưa được rõ. Trao đổi với trang Làn Sóng Đức, một nhà hải sinh học giải thích những nguyên nhân nào là có thể.


Làn Sóng Đức: Người ta xem xét đến những nguyên nhân nào cho một vụ cá chết hàng loạt như vậy?

Kim Detloff: Khi có những vụ chết hàng loạt như vậy xuất hiện trong thế giới động vật thì thông thường khả năng nhiễm độc là rất có thể. Có những khả năng khác, ví dụ như tảo nở hoa tự nhiên, bệnh vì virus hay vì vi khuẩn, cũng có thể là từ những sự kiện thuộc địa chấn học như động đất dưới biển hay khí thoát ra dưới đại dương. Nhưng những sự kiện như vậy thường là bị giới hạn tại một địa phương. Nhưng theo thông tin của tôi thì cả một dãi bờ biển dài 200 kilômét đã bị liên lụy. Điều đó ủng hộ cho khả năng nhiễm độc nhiều hơn.

Làm sao có thể làm sáng tỏ một cách có hệ thống và tốt nhất trong một trường hợp như vậy?

Điều quan trọng đầu tiên là phải khoanh vùng. Tôi xem xét các loài: Những loài cá nào bị ảnh hưởng? Cá ở ngoài khơi xa bờ, của vùng biển gần bờ hay có lẽ có những loài chỉ xuất hiện trong một vùng nhất định, điều kiện dòng chảy, để cuối cùng rồi tôi biết được thật ra thì tôi phải đi tìm ở đâu. Nguồn gốc của vụ cá chết hàng loạt như vậy nằm ở đâu?

Rồi phải khám nghiệm các con vật đó. Khi động vật có vú hay cá bị liên lụy thì có thể xác định rất tốt nguyên nhân gây tử vong. Nhất là khi các chất độc cho hệ thần kinh là nguyên nhân hay ngay cả khi thiếu ôxy. Điều đó có thể chứng minh được, khi các con vật chưa thối rữa quá nhiều. Vì vậy mà thời gian đang hối thúc.

Nhanh chóng làm sáng tỏ vấn đề có tầm quan trọng cho tới đâu?

Đó là cả một vấn đề. Các hiệu ứng pha loãng diễn ra rất nhanh trong biển, cho nên thường thì người ta không còn có thể tiếp cận nguồn xuất phát được nữa. Rồi thì vẫn không rõ là chất độc đó xuất hiện chính xác là ở đâu. Tất nhiên là cũng có những quá trình phân hủy diễn ra tương đối trong thân thể động vật. Tuy là khác nhau tùy theo loại chất độc, nhưng toàn bộ sự việc là một cuộc chạy đua với thời gian.

Trong truyền thông có nói tới “thủy triều đỏ” như là một nguyên nhân có thể. Điều đó có thể hiểu như thế nào?

Người ta hiểu thủy triều đỏ như là một sự bùng nổ tăng trưởng của các loài tảo. Tảo có màu đỏ một cách đặc trưng ở các bờ biển của Hoa Kỳ, nơi xuất phát khái niệm này. Nhưng những lần tảo nở hoa như vậy có nhiều loại và nhiều hình thức khác nhau. Thông thường, chúng xuất hiện bởi có quá nhiều chất dinh dưỡng trong biển. Điều đó có thể do con người gây ra, ví dụ như thải phân bón từ nông nghiệp. Khi có dinh dưỡng tốt và nhiệt độ nước cao thì thường dẫn tới việc tảo bùng nổ tăng trưởng.

Như thế thì có vấn đề ở hai mặt. Một mặt, toàn bộ sinh khối hình thành qua đó phải được phân hóa. Có nghĩa là những loài tảo sống ngắn ngày đó chìm xuống đấy biển, rồi vì phân hủy tảo mà dẫn tới việc thiếu ôxy và có thể là dẫn đến việc chết hàng loạt. Mặt khác, cũng có những loại tảo tự sản xuất ra chất độc có thể dẫn tới những hiện tượng tê liệt tại cá hay tại cả những loài động vật có vú và chim.

Kim Detloff từ tổ chức NABU
Trong trường hợp cụ thể này thì đó có là một hiện tượng “thủy triều đỏ” hay không?

Khó có thể nói. Thật ra thì một lần tảo nở hoa như vậy, điều dẫn tới việc chết hàng loạt, đã phải được phát hiện ra trước đó. Điều đó đã phải được các cơ quan giám sát vùng biển hay hàng hải nhận ra, vì những loài tảo như vậy thông thường là thành hình ở trên bề mặt nước. Bây giờ thì phải điều tra về điều này. Có thông báo nào trước đó không? Nếu không có thì người ta hẳn là phải từ giả lý thuyết về tỏa nở hoa.

Ở trong vùng đó có một khu công nghiệp lớn. Ngay cả khi hiện nay người ta phủ nhận, rằng công nghiệp thép phải chịu trách nhiệm, thì điều đó là dễ hiểu. Vì trong công nghiệp thép, người ta sử dụng các hợp chất của nhôm và cyanide, và cả kim loại nặng nữa, những thứ có thể nhanh chóng dẫn đến việc cá chết hàng loạt. Ở đây thì các cơ quan nhà nước phải có trách nhiệm loại trừ khả năng các hóa chất đã được thải ra.

Bệnh virus hay vi khuẩn hay các nguyên nhân về địa chấn đáng tin cậy cho tới đâu?

Nuôi trồng thủy sản bị nghi ngờ là phải chịu trách nhiệm cho các loại bệnh tật do virus hay vi khuẩn gây ra, những cái rồi lan sang cho thủy sản tự nhiên.  Nhưng trong trường hợp này thì điều đó không phải là nguyên nhân có khả năng nhiều nhất, vì theo tôi biết thì có rất nhiều loài khác nhau bị liên lụy. Bệnh virus thông thường giới hạn ở một ít loài. Cả động đất và khí thoát ra cũng không có khả năng nhiều lắm. Nếu như vậy thì trước đó đã có nghi chép và nhận biết rồi. Ngày nay thì động đất trên khắp thế giới được ghi nhận thật chính xác.

Nước thải công nghiệp và “thủy triều đỏ” là các nguyên nhân có nhiều khả năng nhất.

Ông có nhìn thấy nguy cơ cho những người ăn cá đó hay bơi trong biển không?

Người ta biết rằng trong một trường hợp như vậy thì bãi biển sẽ bị ngăn lại và sẽ cấm ăn cá và hải sản. Khi con người tiêu thụ những con cá đó và đặc biệt là sò ốc thì điều đó có thể gây nguy hiểm cho họ. Đặc biệt sò ốc tích tụ lại những chất độc qua các hệ thống lọc của chúng và qua đó là cô đặc chúng lại. Cuối cùng thì các cơ quan nhà nước tại chỗ phải quyết định. Nhưng khi một vụ chết hàng loạt như vậy xảy ra, và nguyên nhân còn chưa rõ thì người ta nên ngưng đánh cá cho tới khi nguyên nhân được làm sáng tỏ.

Ngay bây giờ thì người ta đã có thể nói gì về hậu quả trung và dài hạn cho hệ thống sinh thái không?

Còn quá sớm. Điều đó phụ thuộc vào việc loài nào, bao nhiêu động vật bị liên lụy và nguyên nhân là gì.

Ông Kim Detloff là nhà hải sinh học và là trưởng phòng bảo vệ biển tại Naturschutzbund Deutschland (NABU – Liên minh Bảo vệ Thiên nhiên Đức).

Cuộc phỏng vấn do Rodion Ebbighausen thực hiện.

Deutsche Welle
Rodion Ebbighausen thực hiện
Dịch giả: Phan Ba
Nguồn: "Vieles spricht für eine Vergiftung", Deutsche Welle

Viên chức Ðà Nẵng, Quảng Nam tắm biển để trấn an dân rằng biển đã sạch. (Hình: Tuổi Trẻ)

HÀ NỘI - Dù chế độ Hà Nội thực hiện nhiều động tác kèm nhiều tuyên bố, khẳng định, những vùng biển mà cá từng chết trắng nay đã an toàn nhưng các động tác và tuyên bố này có nhiều mâu thuẫn.

Cuối tuần vừa qua, từ phó thủ tướng đến một số bộ trưởng của các bộ hữu trách và viên chức chính quyền một số địa phương như Ðà Nẵng, Hà Tĩnh đã ra biển để tắm và ăn hải sản cho báo giới quay phim, chụp ảnh nhằm chứng minh biển đã sạch. Tổng Cục Môi Trường thì mới loan báo nước tại các vùng biển thuộc bốn tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế đã đạt “quy chuẩn Việt Nam.”

Cũng vào cuối tuần vừa qua, chính quyền Việt Nam đã tổ chức đón những tàu đánh cá vừa cập bến để mua hết số cá mà ngư dân đánh được, kèm tuyên bố sẽ cấp “giấy chứng nhận hải sản sạch” để ngư dân có thể bán cá.

Ngoài việc cấp gạo cứu đói, chính quyền Việt Nam cũng đã yêu cầu Ngân Hàng Nhà Nước chỉ đạo hệ thống ngân hàng thương mại xóa nợ hoặc giãn nợ, giảm lãi suất để giảm áp lực và sự bất bình nơi các nạn nhân của thảm họa môi trường - cá chết trắng biển.

Ngày 1 tháng 5, 2016, ông Nguyễn Xuân Phúc, tân thủ tướng Việt Nam cam kết với dân chúng rằng sẽ giải quyết thảm họa một cách nghiêm túc, khách quan. Tân thủ tướng Việt Nam yêu cầu các cơ quan hữu trách nhanh chóng “điều tra, làm rõ nguyên nhân cá chết,” kể cả phối hợp với các chuyên gia ngoại quốc.

Cho đến nay, chính quyền Việt Nam chỉ xác định thảm họa cá chết trắng biển là do nước biển nhiễm độc nhưng không xác định nước biển nhiễm loại độc tố nào và độc tố từ đâu mà ra.

Ðáng lưu ý là dù các viên chức chính quyền từ trung ương đến địa phương thi nhau tắm biển, ăn cá để trấn an dân chúng thì hôm 1 tháng 5, thủ tướng Việt Nam chỉ dám khẳng định: “Hải sản đánh bắt cách bờ từ 20 đến 30 hải lý đã an toàn.” Ông ta không nói gì đến tình trạng vùng biển

Người việt
 
Top ↑ Copyright © 2011. Tiếng Chim Việt - All Rights Reserved
Welcome to Tiếng Chim Việt